Janina Omańkowską bohaterką ostatniego „Babskiego wieczoru”

7 czerwca 2024 obrazek_wyróżniający

Janina Omańkowska – pierwsza Polka, która poprowadziła obrady Sejmu – była bohaterką ostatniego „Babskiego wieczoru” zorganizowanego wokół wystawy „Narodowczynie – prawicowe feministki”. Sylwetkę tej niezwykłej kobiety, publicystki, działaczki społecznej i politycznej, posłanki na Sejm Śląski uczestnicy wydarzenia poznali dzięki twórcom filmu „Janina Omańkowska. Bezczelna i politykująca”.

„Bezczelna i politykująca”
O filmie „Janina Omańkowska. Bezczelna i politykująca” opowiadali twórcy filmu – Marta Dzido i Piotr Śliwowski oraz dr Małgorzata Tkacz-Janik z Instytut Korfantego. Uczestnicy przybliżyli specyfikę pracy nad dziełem i trudności wynikające m.in. z braku materiału ikonograficznego, który byłby ilustracją do opowieści o Mańkowskiej. Wskazywali jednocześnie, że obraz „Bezczelna i politykująca” jest pewnym rozwinięciem filmu „Siłaczki” opowiadającego o pierwszych polskich sufrażystkach, które walczyły o prawa kobiet na przełomie XIX i XX wieku. Film o Mańkowskiej to herstoria opowiedziana z perspektywy konkretnej kobiety.

Janina Omańkowska
Omańkowska urodziła się w rodzinie o tradycjach patriotycznych. Była nauczycielką i aktywistką społeczną zaangażowaną w działalność przeciw germanizacji. Wygłaszała odczyty i organizowała tajne nauczanie.

Jej aktywność niepodległościowa została zauważona przez poznańską policję. To wówczas jej zwierzchnik napisał raport o Omańkowskiej, w którym znalazło się stwierdzenie: „bezczelna politykująca polska kobieta, niezwykle zręczna w działaniu i w mowie, która wtyka swój nos wszędzie, zakładając stowarzyszenia, pisząc broszury, agitując, która przysporzy państwu pruskiemu sporo kłopotów”.

Za swoją działalność Omańkowska została aresztowana i na krótko osadzona w więzieniu. Po przeprowadzce na Górny Śląsk aktywnie działała na rzecz kobiet i włączała się w akcje społeczne, m.in. z ramienia Towarzystwa Czytelni Ludowych. Pracowała jako redaktorka i nauczycielka. Organizowała spotkania, kursy i odczyty dla kobiet. Omańkowska wspierała też ofiary I wojny światowej i powstańców śląskich.

Zwieńczeniem jej działalności społeczno-politycznej było uzyskanie mandatu poselskiego na Sejm Śląski I kadencji w latach 1922-1927. Jako marszałkini przewodziła obradom jego inauguracyjnej sesji.

„Babskie wieczory”
Wystawie „Narodowczynie” towarzyszyły wydarzenia związane z tematem ekspozycji i jej bohaterkami. Jednym z nich był cykl spotkań „Babskie wieczory”, w ramach którego zostały zorganizowane wykłady, dyskusje, projekcje filmowe popularyzujące sylwetki oraz aktywność społeczno-polityczną narodowczyń. Odwiedzający wystawę mogli m.in. wysłuchać wykładów o patriotycznej modzie kobiecej na przełomie XIX i XX wieku, prawicowych wzorcach kobiecości czy debaty o aktywności społecznej i politycznej narodowczyń. Pokaz i dyskusja wokół filmu „Janina Omańkowska. Bezczelna i politykująca” zwieńczył cykl „Babskich wieczorów”.

Autor: Redakcja IDMN