Poznańska premiera filmu „Gród nad jeziorem”

23 lutego 2024

Za nami poznańska premiera filmu „Gród na jeziorem”. Obraz przedstawia historię sporu politycznego między Polską i Niemcami wokół przynależności etnohistorycznej ziem ówczesnego państwa polskiego. Pretekstem do prezentacji tego zagadnienia jest odkrycie osady kultury łużyckiej w Biskupinie. Film przybliża także sylwetkę odkrywcy grodu prof. Józefa Kostrzewskiego. Premierze towarzyszyła dyskusja, w której wzięli udział: twórcy filmu Michał Gniadek-Zieliński i dr Bartosz Józwiak oraz dr Andrzej Prinke, współautor książki „Żywot długi, pracowity i spełniony. Profesor Józef Kostrzewski (1885-1969)”.

Sylwetka prof. Józefa Kostrzewskiego

Otwierając dyskusję wokół filmu, prof. Jan Żaryn zwrócił uwagę na rolę prof. Józefa Kostrzewskiego w tworzeniu i rozwijaniu poznańskiego środowiska akademickiego.

– Profesor Józef Kostrzewski jest przede wszystkim archeologiem, niezwykle ważną postacią dla Poznania, jeśli chodzi o przedstawicieli nauki i inteligencji polskiej, którzy budują Uniwersytet Poznański powstający po I wojnie światowej. Profesor należy do twórców Alama Mater Uniwersytetu Poznańskiego – mówił dyrektor IDMN.

Z kolei dr Bartosz Józwiak wskazał na autorytet prof. Kostrzewskiego w środowisku naukowym oraz jego umiejętność skupiania wokół siebie uzdolnionych ludzi.

– Prof. Kostrzewski miał wybitną zdolność. Był bardzo pracowitym człowiekiem, który ogniskował wokół siebie grupę ludzi. Był guru, do którego wielu areologów lgnęło – podkreślił współtwórca filmu.

Spory polsko-niemieckie

Przedstawiając spór polsko-niemiecki o pochodzenie Biskupina, Michał Gniadek-Zielińśki zaznaczył, że dyskusja ta dotykała także kwestii imperialnych i ideologicznych.

–  Przekonanie, że Biskupin był słowiański ,zaburza paradygmat, że Słowianie są niższą cywilizacją, poddańczą wobec cywilizacji germańskiej – zaznaczył, streszczając istotę ówczesnych sporów.

Do łączenia polityki imperialnej z kwestiami naukowymi odniósł się także dyrektor IDMN, nawiązując do wieloletnich sporów naukowych prof. Kostrzewskiego.

– To jest szkoła patriotyzmu wielkopolskiego, która wyrasta na doświadczeniach imperializmu niemieckiego. To konfrontacja między prawdą archeologicznie, naukowo udowodnioną. Kostrzewski trzyma się tej prawdy i wie, że obok tej prawdy jest drugi nurt, który wdziera się w naukę i to jest imperializm pangermański. 

Gród nad jeziorem (2023), reż. M. Gniadek-Zieliński

Film dokumentalny „Gród na jeziorem” przedstawia historię sporu politycznego między Polską i Niemcami wokół przynależności etnohistorycznej ziem ówczesnego państwa polskiego. Pretekstem do prezentacji tego zagadnienia jest odkrycie  grodu kultury łużyckiej w Biskupinie (1933 r.). Materiał przybliża także sylwetkę prof. Józefa Kostrzewskiego, odkrywcy osady.

W filmie występują historycy i archeolodzy, którzy prezentują szerokie tło społeczno-polityczne, w jakim funkcjonowała archeologia początku XX w., a także jej znaczenie dla problematyki relacji polsko-niemieckich w okresie dwudziestolecia międzywojennego. Twórcy obrazu wykorzystali wypowiedzi i nagrania archiwalne Józefa Kostrzewskiego, a także materiały i fotografie ze zbiorów m.in. Instytutu Dziedzictwa Myśli Narodowej, Muzeum Archeologicznego w Biskupinie, Muzeum Archeologicznego w Poznaniu, PAN Archiwum w Warszawie Oddział w Poznaniu, Bundesarchiv, Narodowego Instytutu Audiowizualnego, Narodowego Archiwum Cyfrowego i innych.

Autor: Redakcja IDMN