Instytut Dziedzictwa Myśli Narodowej

22 lipca – 109 lat temu urodził się Stefan Kosobudzki (1912-1944)

Działacz Stronnictwa Narodowego, żołnierz NOW, dowódca oddziału NSZ i AK na Podlasiu odznaczony Krzyżem Virtuti Militari.

Urodził się w Dobrej między Kaliszem a Łodzią, do której przeprowadził się wraz z rodziną w 1919 r. Ukończył tam szkołę powszechną (1926). Ze względu na kryzys musiał przerwać dalszą naukę i wraz z rodziną powrócił do miejsca urodzenia, aby rozpocząć terminowanie u stolarza. W 1930 r. zdał egzamin czeladniczy i otworzył własny warsztat.

Zaangażował się w działalność społeczną. W 1934 r. wstąpił do Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży i został prezesem miejscowego koła. Przewodził także Sekcji Młodych Stronnictwa Narodowego w Dobrej. Miał artystyczne ciągoty. Wyrzeźbił orła na drzewiec sztandaru dobrskiego koła SN, pisał również wiersze przepojone patriotyzmem, wiarą chrześcijańską i poglądami narodowymi.

Po wybuchu II wojny światowej nie został zmobilizowany z powodu rozwijającej się gruźlicy. W lutym 1940 roku wstąpił do Narodowej Organizacji Wojskowej przekształconej jesienią 1942 r. w Narodowe Siły Zbrojne. Wciągnął do konspiracji młodszego brata Piotra. Przyjąwszy pseudonim „Sęk”, otrzymał funkcję komendanta organizacji miejskiej oraz inspektora organizacyjnego. Pozostawał do dyspozycji mecenasa Władysława Rutkowskiego – komendanta powiatowej organizacji NSZ w Kole.

Poszukiwany przez Gestapo, w marcu 1943 r. wyjechał do Generalnego Gubernatorstwa. W Łukowie na Podlasiu. dokąd został odkomenderowany, został awansowany na sierżanta i otrzymał zadanie zorganizowania oddziału, którego bazą stał się las „Jata” pod Łukowem. Na czele kilkudziesięcioosobowego oddziału żołnierzy NSZ przeprowadził wiele spektakularnych akcji przeciwko Niemcom. W Siedlcach rozbił Urząd Skarbowy, w Parczewie dokonał napadu na kasę kolejową i samochód pocztowy przewożący pod eskortą 300.000 marek. Gdy w styczniu 1944 r., komenda siedleckiego Okręgu NSZ zorganizowała w lesie „Jata” obóz szkoleniowy „Dym”, został mianowany zastępcą dowódcy i komendantem oddziału Akcji Specjalnej (AS). Został odznaczony Krzyżem Virtuti Militari po tym, jak w dniu 12 marca t. r., dowodząc ośmioma żołnierzami, odbił z silnie strzeżonego więzienia w Siedlcach oficerów NSZ na czele z ppłk. Stanisławem Miodońskim „Sokołem”. W lipcu, już jako żołnierz AK-NOW, po kolejnej akcji odbicia więźniów, tym razem w Łukowie, był awansowany na porucznika i mianowany szefem Żandarmerii.

Po wkroczeniu Armii Czerwonej do Siedlec planował stabilizację i założenie rodziny. Niespełna miesiąc później, 22 sierpnia 1944 r., został aresztowany przez siedlecką milicję i od dnia aresztowania wszelki ślad po nim zaginął. Prawdopodobnie został zamordowany. Komendantem siedleckiej milicji był wówczas były żołnierz GL i AL Bolesław Drabik ps. „Bolek Bimberek”.

Losy oddziału “Sęka” opisał w swoich wspomnieniach pt. “Przez druty, kraty i kajdany” brat dowódcy, Piotr Kosobudski ps. “Błyskawica”.

Więcej o “Sęku”, zob. wykład dra Mariusza Bechty:

https://www.youtube.com/watch?v=5WbzWjS5_ys