Instytut Dziedzictwa Myśli Narodowej

23 lipca – 94 lata temu zmarł Jan Myjak-Myjkowski (1849-1927)

Poeta galicyjski. Działacz katolicko-ludowy.

Był synem majętnego gospodarza z Zagorzyna nad Dunajcem. Jego bracia osiągnęli znaczącą pozycję społeczną, byli prawnikami i nauczycielami, a on sam, po ukończeniu szkoły ludowej, pod wpływem miejscowego proboszcza ks. Tomasza Koraba-Pociłowskiego zafascynował się polską literaturą. Służbę wojskową odbył w Innsbrucku, po czym pracował ponownie na roli w rodzinnym gospodarstwie.

Udzielał się w galicyjskim ruchu ludowo-organicznikowskim, współdziałając z ks. Stanisławem Stojałowskim, w którego pismach „Wieńcu” i „Pszczółce” zamieszczał pierwsze wiersze. Wraz z grupą galicyjskich chłopów pielgrzymował do Częstochowy, do Rzymu (1877), a także do Ziemi Świętej (1891). W 1890 r. podpisał skierowaną do narodu odezwę komitetu ludowego, wzywającą do zorganizowania w Krakowie, po 35 latach od zgonu, uroczystości pogrzebowych Adama Mickiewicza. W ich trakcie złożył wieniec w krypcie wawelskiej w imieniu Ludowego Towarzystwa Ochrony Ziemi w Wadowicach.

W 1893 r. wstąpił do powołanego przez Jana i Stanisława Potoczków na zjeździe w Nowym Sączu Związku Stronnictwa Chłopskiego. Był członkiem zarządu tego stronnictwa, głoszącego program solidaryzmu narodowego, postulującego rozwój oświaty i więź z religią katolicką. W 1894 r. przeprowadził się do Lichwina koło Tuchowa, gdzie nabył część parcelowanego folwarku. Postępując w myśl swojego wiersza „Nie ten jest twórcą, co szczepi nadzieje, lecz ten, co nadziejom daje urodzaje”, rozwinął tam szeroko działania społeczne. Odnowił działalność Kółka Rolniczego, założył czytelnię Towarzystwa Szkoły Ludowej, propagował ruch trzeźwościowy. Zapoczątkował również powołanie miejscowej parafii, budowę kościoła i szkoły, a w pobliskim Tuchowie wszedł w skład zarządu Kasy Raiffeisena.

W 1894 r. uczestniczył w odbywających się we Lwowie uroczystościach setnej rocznicy insurekcji kościuszkowskiej. Redakcja „Związku Chłopskiego” w 1900 r. wydała specjalny dodatek poświęcony osobie i twórczości poety. W 1903 r. przeszedł do Polskiego Stronnictwa Ludowego, w którym stał się gorącym zwolennikiem i współpracownikiem Wincentego Witosa. Po rozłamie w 1913 r. przystąpił do PSL Piast.

Zalicza się do grona najwybitniejszych galicyjskich pisarzy ludowych. Debiutował jesienią 1875 r. w „Wieńcu” tekstem „Wiersz rolnika ze Zagorzyna z powodu upadku Polski”. Na łamach „Wieńca”, „Piasta”, „Przyjaciela Ludu”, „Pszczółki” i innych tytułów publikował wiersze, odezwy do Braci Włościan, polemiki i teksty publicystyczne. Był autorem tekstów okolicznościowych, m.in. na rocznice narodowe i jubileusze pisarskie Henryka Sienkiewicza i Marii Konopnickiej. Odwoływał się przy tym do tradycji romantycznej. Rozpatrywał los ludu i Polski w ramach figury męki i zmartwychwstania Chrystusa. Akcentował stanową godność chłopską. Wzrost narodowej świadomości ludu miał według niego doprowadzić do przejęcia przez chłopów roli szlachty w dziele wyzwolenia ojczyzny.

Zmarł w Lichwinie pod Tuchowem i został pochowany na nowo otwartym cmentarzu.