Instytut Dziedzictwa Myśli Narodowej

4 sierpnia -181 lat temu urodził się Roman Szymański (1840-1908)

Działacz narodowy, animator ruchu mieszczańskiego w Wielkopolsce, publicysta, redaktor dziennika „Orędownik”

Urodził się w Kostrzynie koło Poznania, gdzie ukończył Gimnazjum św. Marii Magdaleny. Wspólnie z kolegami założył kółko „Marianów”, którego celem było poznanie literatury polskiej, a także konspiracyjne Towarzystwo Narodowe. W 1862 r. rozpoczął studia w seminarium duchownym w Poznaniu, lecz przerwał je po wybuchu powstania styczniowego, wstępując do oddziału powstańczego w Królestwie Polskim. Uniknąwszy niewoli, wyjechał studiować historię i ekonomię do Wrocławia, a później do Berlina i Lipska, gdzie w 1867 r. obronił doktorat z filozofii.

Po powrocie do Poznania zajął się dziennikarstwem. W 1869 r. został redaktorem ilustrowanego tygodnika „Sobótka”, propagował idee pozytywistyczne współpracując także z „Dziennikiem Poznańskim”, „Gazetą Toruńską” i „Przeglądem Polskim”.

Wiosną 1871 r. objął stanowisko redaktora naczelnego nowego pisma „Orędownik”, dziennika kierowanego dla klasy drobnomieszczańskiej. W okresie Kulturkampfu dziennik stał się politycznym bastionem polskości, gromadzącym wokół siebie aktywny ruch mieszczański, określany mianem „ludowego”. Redaktor Szymański głosząc ostrą krytykę polityki pruskiej, inicjując wiece polityczne i petycje, popadł w konflikt z wieloma środowiskami politycznymi. Występował zarówno przeciwko socjalistom, jak i konserwatywnemu ziemiaństwu i duchowieństwu. Dążył jednocześnie do rozciągnięcia organizacji ruchu „ludowego” poza dzielnicę poznańską, rzucając hasło „lud polski od Pucka do Mysłowic”.

Pod koniec XIX w. zyskał poparcie narodowej demokracji, która wkrótce (1906) przejęła wydawanie „Orędownika” (ukazywał się do 1939 r. z podtytułem „Ilustrowane pismo narodowe i katolickie”). Szymański wszedł w skład zarządu endeckiego Towarzystwa Akcyjnego Nowa Drukarnia Polska, ale stan zdrowia nie pozwolił mu na większą aktywność.

Zmarł 18 grudnia 1908 r. w Poznaniu. Spoczywa na Cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan na Wzgórzu św. Wojciecha.