5 sierpnia – 76 lat temu oddział Antoniego Hedy „Szarego” rozbił więzienie WUBP w Kielcach (1945)

Akcje uwalniania więźniów z obozów, więzień, siedzib Urzędów Bezpieczeństwa i aresztów MO były najbardziej spektakularnymi operacjami polskiego podziemia niepodległościowego.

Rozbicie położonego w centrum Kielc więzienia UB przez 200 żołnierzy Ruchu Oporu Armii Krajowej dowodzonych przez kapitana Antoniego Hedę ps. „Szary” należało do największych sukcesów antykomunistycznej konspiracji.

W wyniku brawurowej, lecz zaplanowanej z wielką precyzją akcji uwolniono niemal wszystkich z 374 więźniów, w większości przetrzymywanych w WUBP żołnierzy AK, NSZ i innych formacji niepodległościowych.

Poprzedniego dnia zostało przeprowadzone pozorowane uderzenie na Szydłowiec koło Radomia, które wywabiło wiele ze stacjonujących w Kielcach jednostek terroru. Szturm rozpoczęty ok. 23.30 od wysadzenia głównej bramy poprzedziła koncentracja oddziałów z terenu inspektoratów kieleckiego i radomskiego oraz rekwizycja samochodów na szosie do Skarżyska-Kamiennej. Zajęcie poczty z centralą telefoniczną skutecznie sparaliżowało łączność między placówkami aparatu represji. Podczas dwugodzinnego ataku poległ tylko jeden żołnierz podziemia. Z odniesionych ran zmarł w szpitalu sowiecki oficer i milicjant.

Antoni Heda został aresztowany w 1948 r. w Gdyni, gdzie ukrywał się pod zmienionym nazwiskiem. Trafił na Rakowiecką i po ciężkim śledztwie otrzymał cztery wyroki śmierci. Dzięki interwencji byłych oficerów AL, z którymi wcześniej współpracował walcząc przeciwko Niemcom, karę śmierci zamieniono mu na dożywocie. Siedział we Wronkach i Rawiczu do amnestii w 1956 r. Po opuszczeniu więzienia był inwigilowany. Przez wiele lat był doradcą kardynała Stefana Wyszyńskiego. Został internowany 13 grudnia 1981 r. i pół roku spędził w więzieniu na Białołęce. W 1990 r. doprowadził do zjednoczenia 30 organizacji kombatanckich w Światową Federację Polskich Kombatantów i został jej prezesem. Stanął także na czele Związku Strzeleckiego. W 2006 roku Prezydent Lech Kaczyński awansował „Szarego” do stopnia generała brygady. Zmarł 14 lutego 2008 r. w Warszawie. Spoczywa w grobie rodzinnym na cmentarzu w Podkowie Leśnej.