7 sierpnia – 150 lat temu zmarł bł. Edmund Bojanowski (1814-1871)

Działacz społeczny i religijny, założyciel Zgromadzenia Sióstr Służebniczek.

Pochodził z Grabonogu koło Gostynia. Wychowywał się w atmosferze patriotycznej i religijnej. Jego ojciec był powstańcem listopadowym, a wuj powstańcem kościuszkowskim i uczestnikiem wojen napoleońskich.

Od dziecka chorował na płuca. Początkowo uczyła go matka, a później prywatni nauczyciele. Z powodów finansowych i zdrowotnych nie mógł rozpocząć nauki w Krakowie. W 1832 r. jako wolny słuchacz podjął studia na Uniwersytecie Wrocławskim. W latach 1836-1838 kontynuował je w Berlinie, uczęszczając na wykłady z historii sztuki, muzyki, filozofii i literatury. Pisał artykuły o polskich zabytkach i tłumaczył wiersze. Uczestniczył w życiu polskiej emigracji.

Powróciwszy do Wielkopolski podejmował próby wstąpienia do seminarium, lecz ze względu na stan zdrowia musiał z nich rezygnować. Zamieszkał w rodzinnym Grabonogu i zaangażował się w działalność Kasyna Gostyńskiego, pierwszej w Księstwie Poznańskim polskiej organizacji gospodarczo-oświatowo-kulturalnej, która miała na celu obronę interesów polskich przed polityką pruską. W 1842 r., inspirując się ideami filozofa Augusta Cieszkowskiego, ogłosił program skoncentrowania wysiłków ziemiaństwa na edukacji ludu wiejskiego. W 1846 r., gdy Kasyno zostało zamknięte, Bojanowski zaangażował się w prace Towarzystwa Pomocy Naukowej, a dwa lata później przystąpił do założonej przez Cieszkowskiego jawnej Ligi Polskiej.

Podczas epidemii cholery, która spadła wówczas na Wielkopolskę, poświęcił się akcjom charytatywnym. Dla pomocy sierotom i chorym współzałożył Instytut Gostyński, którego został sekretarzem (prezesem został Stanisław Chłapowski, który w 1857 r. ostatecznie zapisał nieruchomość siostrom miłosierdzia). Organizował sierocińce, apteki dla biednych i czytelnie. Zbierał też wszelkie przejawy polskości w swoim otoczeniu: podania, piosenki, przysłowia, zwyczaje.

3 maja 1850 r., w podgostyńskim Podrzeczu założył w skromnej chacie ochronkę dla wiejskich dzieci i do opieki nad nimi zatrudnił 3 młode dziewczyny. Dało to początek Zgromadzeniu Sióstr Służebniczek NMP Niepokalanie Poczętej, którego celem stała się działalność charytatywna, a przede wszystkim tworzenie podobnych wychowawczo-formacyjnych placówek opiekuńczych, w których młode wiejskie dziewczyny przygotowywały się do życia zakonnego. Swemu dziełu poświęcił Bojanowski wszystkie swoje zdolności i majątek. Gromadził zgłaszające się do niego dziewczęta i przygotowywał je do pracy z dziećmi. W 1855 r. opracował zarys przyszłych konstytucji zgromadzenia, które zostały zatwierdzone w 1866 r. przez abpa Mieczysława Ledóchowskiego, a następnie przez Piusa IX.

W 1869 r. wstąpił do Seminarium duchownego w Gnieźnie, lecz ze względu na gruźlicę musiał je opuścić. Przed śmiercią, która nastąpiła w Górce Duchownej, założone przez niego zgromadzenie miało w Wielkim Księstwie Poznańskim 22 domy i liczyło 98 sióstr. Służebniczki zaczęły pracować także w innych częściach Polski rozbiorowej, a także na Śląsku.

Ciało zmarłego spoczywało początkowo w Jaszkowie, w kościele nowicjatu Sióstr Służebniczek. W 1930 r. zostało przeniesione do przyklasztornej kaplicy Najświętszego Serca Pana Jezusa w Luboniu-Żabikowie.

13 czerwca 1999 r. Jan Paweł II dokonał w Warszawie beatyfikacji Edmunda Bojanowskiego.