12 sierpnia – 108 lat temu zmarł Teofil Waligórski (1859-1913)

Polityk narodowy, publicysta, jeden z założycieli Ligi Narodowej i organizatorów obozu Narodowej Demokracji. Jeden z najbliższych współpracowników Romana Dmowskiego.

Urodził się w świętokrzyskiej wsi Mroczków. Był synem urzędnika górniczego pochodzącego z rodziny szlacheckiej herbu Odrowąż. Po ukończeniu gimnazjum w Kielcach, wybrał zawód ojca. W 1878 r. przeniósł się do Warszawy, gdzie pracował jako urzędnik w fabryce Kraszewskiego i Tow. Akcyjnego ” Rudzki i Ska”.

Od 1890 r. był związany z konspiracją narodową. W 1893 r. został członkiem Ligi Narodowej (LN). Latem 1896 r. na zjeździe Rady Głównej LN w Budapeszcie (podczas wystawy 1000-lecia węgierskiego) został wybrany (obok Romana Dmowskiego, Jana Ludwika Popławskiego, Zygmunta Balickiego i Karola Raczkowskiego) do pięcioosobowego Komitetu Centralnego tej organizacji („najbardziej zgranej piątki” w najświetniejszym jej okresie). W 1897 r. pod pseudonimem Majewski organizował koło LN w Wilnie. Przez kilka lat był jej kierownikiem w Królestwie Polskim oraz komisarzem na Warszawę (do 1902 r.).

W 1899 r. brał udział w założeniu tajnego Towarzystwa Oświaty Narodowej i wszedł w skład jego Koła Głównego. Był też od tego roku redaktorem „Pochodni”, jednego z głównych organów LN, pisma nielegalnie przemycanego z Opola do Królestwa Polskiego. W 1900 r. przystąpił do spółki, która zakupiła kopalnię „Niwka” w Sosnowcu i został jej administratorem. W 1904 r. podjął się administracji dóbr rodziny ks. Czartoryskich w Ojcowie.

Działał ponadto w Towarzystwie Opieki nad Unitami. W 1904 r. poprowadził do Rzymu pielgrzymkę mającą na celu poinformowanie papieża o prześladowaniach grekokatolików. W 1906 r. został posłem guberni kieleckej do I Rosyjskiej Dumy Państwowej i wszedł w skład prezydium Koła Polskiej. Po jej rozwiązaniu wrócił do Warszawy, gdzie pracował w redakcjach „Gazety Polskiej” i „Narodu”.

W 1908 r. choroba serca skłoniła go do powrotu do willi Pod Orłem w Ojcowie. Po rozłamie, jaki nastąpił w Komitecie Centralnym Ligi Narodowej w 1909 r. (Waligórski należał do przeciwników ugodowej polityki Dmowskiego) wycofał się z polityki.

Zmarł w Ojcowie. W pogrzebie przyjaciela na cmentarzu w pobliskich Smardzowicach brał udział Roman Dmowski.